Pro Mereor

20 december 2009 werd de rechtsbescherming bij aanbesteden aangescherpt. Deze maatregel volgde uit de op 11 december 2007 vastgestelde Europese rechtsbeschermingsrichtlijn. Eind december 2008 heeft de Minister van EZ het concept- Wetsvoorstel Implementatie Rechtsbeschermingsrichtlijnen Aanbesteden (WIRA) en de bijbehorende concept memorie van toelichting bekendgemaakt. Middels een consultatiedocument zijn de meningen gepeild. Met de WIRA wordt een wettelijke basis gecreëerd om onwettig gegunde opdrachten door de rechter te laten vernietigen. De regeling van de beroepstermijn tussen gunning en het sluiten van de overeenkomst wordt met de WIRA eveneens aangescherpt. De uitbreiding van de rechtsbescherming tegen onwettige gunningsbeslissingen verhoogt  voor aanbestedende diensten het risico dat reeds gesloten overeenkomst ongedaan moeten worden gemaakt.

De Tweede Kamer heeft op 27 november 2009 de WIRA aanvaard. Op dit moment wordt de WIRA behandeld in de Eerste Kamer. Vervolgens zal het ter ondertekening worden toegezonden aan de Koningin. Daarna zetten de betrokken bewindspersonen er hun handtekening onder (contraseign). Aansluitend zal de wet worden bekendgemaakt in het Staatsblad. Met de plaatsing in het Staatsblad werkt de wet nog niet. Eerst moet de wet in werking treden. Volgens artikel 22 van de WIRA treedt de wet in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Dit tijdstip zal zeer waarschijnlijk gelegen zijn na afloop van de implementatietermijn, welke op 20 december 2009 afloopt. 

Het is aan de nationale wetgever om richtlijnen correct en tijdig om te zetten in nationale wetgeving. Op het moment dat de nationale wetgever dit verzuimt, zijn aanbestedende diensten zelf verantwoordelijk voor het correct toepassen van de rechtstreeks werkende bepalingen van de Richtlijn. Om rechtstreeks werkend te zijn, moet een bepaling voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk zijn. De nieuwe Rechtsbeschermingsrichtlijn heeft geen directe werking, waardoor de wet in werking treedt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Ondernemers kunnen tot dat moment geen rechten ontlenen aan de door de nieuwe rechtsbeschermingsrichtlijn opgelegde verplichtingen.