Pro Mereor

Het beroepsonderwijs en bedrijfsleven zijn immers van grote betekenis voor elkaar bij het vormgeven van het leerproces voor deze leerlingen. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken is onderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in het aantal winnende MKB-bedrijven bij overheidsaanbestedingen. Over het jaar 2006 bleek slechts 44% van de gunningen terecht te zijn gekomen bij een MKB-bedrijf, terwijl in Nederland ruim 99% van de bedrijvenpopulatie tot het MKB gerekend wordt. Onderwijsinstellingen zijn als publiekrechtelijke instellingen verplicht „opdrachten boven de drempel? ( in geval van leveringen en diensten € 206.000 en bij werken vanaf € 5.150.000) Europees aan te besteden. Met behulp van een aantal maatregelen kunnen onderwijsinstellingen „MKB-vriendelijker? aanbesteden. De manier waarop wordt hieronder besproken.

Onlangs hield minister-president Balkenende een toespraak bij het Jaarcongres van MKB-Nederland in Den Haag. Het volgende citaat is afkomstig uit deze toespraak en dient te worden gelezen in het licht van de hedendaagse financiële crisis: “Ten tweede gaan we bevorderen dat MKB'ers bij aanbestedingen van overheidsopdrachten sneller in aanmerking komen. Aanbesteden kan slimmer, ten faveure van het MKB. Het Rijksmuseum is daar een mooi voorbeeld van. Door opdrachten op te delen blijven deze onder de aanbestedingsgrens. Zo kunnen ook MKB-bedrijven meedingen”. “Opdelen van overheidsopdrachten” als de sleutel tot succes, aldus de premier. Maar is dat zo en is deze manier van aanbesteden zonder meer rechtmatig? De aanbestedingswetgeving maakt korte metten met de opmerking van de minister-president.

Een aanbestedende dienst, zoals een onderwijsinstelling, dient zich namelijk niet aan de regels van het aanbestedingsrecht te onttrekken door voorgenomen werken of voorgenomen aankopen ter verkrijging van bepaalde hoeveelheden leveringen of diensten te splitsen. Het schrikbeeld van veel onderwijsinstellingen is een kort geding als gevolg van een Europese aanbesteding. Onderstaande maatregelen zijn daarentegen wel rechtmatig en stimuleren daarbij ook de kansen van het MKB. In de veronderstelling dat grote bedrijven meer zekerheden bieden worden veelal disproportionele selectiecriteria en geschiktheideisen gehanteerd. Dit wil zeggen dat er eisen worden gesteld aan de inschrijver die niet in verhouding staan tot het voorwerp of de grootte van de opdracht. Doorgaans worden dergelijke disproportionele eisen gesteld in relatie tot referentieprojecten en omzeteisen. Als norm wordt een omzetwaarde voorgesteld van 150% van de opdrachtwaarde. Als ervaringseis kan een reeds uitgevoerde opdracht genomen worden. Als norm hiervoor kan gelden een, in de afgelopen 5 jaren gerealiseerd, referentieproject ter grootte van 35% van de aan te besteden opdracht.

Ten tweede wordt het werken met functionele specificaties in plaats van voorgeschreven bestekken bevorderend geacht voor de kansen van het MKB. Functionele specificaties bevorderen de creativiteit bij aanbestedingen. Het werken met functionele specificaties verondersteld echter een behoorlijk materiedeskundigheid bij de onderwijsinstellingen.

Tot slot dient te worden opgemerkt dat, als gevolg van een tekort aan kennis op het gebied van het aanbestedingsrecht, ten opzichte van combinaties hogere eisen worden gesteld dan aan individuele inschrijvers. Het komt zelfs voor dat combinaties worden verboden. MKB-bedrijven maken doorgaans gebruik van combinatievorming om te voldoen aan de knock-out criteria, in het kader van de samenvoeging van capaciteit, voor risicospreiding en voor specialisatie.

Bovenstaande maatregelen zouden op zeer korte termijn regelgeving kunnen zijn geweest, ware het niet dat de Eerste Kamer afgelopen zomer het wetsvoorstel tot een nieuwe Aanbestedingswet heeft verworpen. Dit betekent niet dat al deze goede bedoelingen de ijskast in moeten. Onderwijsinstellingen kunnen bovenstaande maatregelen hanteren om zodoende de kansen van het MKB bij overheidsaanbestedingen te stimuleren. Het MKB is immers de motor van de economie en deze kan momenteel wel een steuntje in de rug gebruiken. Onderwijsinstellingen kunnen hier hun steentje aan bijdragen.